Αντίδοτο για τις πιάτσες του θανάτου
Ένα καθαρό περιβάλλον με ασφαλή υλικά, όπως σύριγγες και απολυμαντικά, και την παρουσία νοσηλευτών, κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων θα βρίσκουν οι τοξικοεξαρτημένοι. Σύντομα θα ανοίξει ο πρώτος χώρος στο κέντρο της Αθήνας υπό την ευθύνη του ΟΚΑΝΑ
Της Δήμητρας Τριανταφύλλου | [email protected]
Η διεθνώς δοκιμασμένη πρακτική των fix rooms -Χώροι Ελεγχόμενης Χρήσης (ΧΕΧ) ναρκωτικών ουσιών- έρχεται και στην Ελλάδα έπειτα από πολυετή διαβούλευση για το θέμα και μετρώντας ήδη μία επιτυχημένη πιλοτική προσπάθεια στο παρελθόν. Οι ΧΕΧ είναι μια υπηρεσία που στην υπόλοιπη Ευρώπη λειτουργεί με επιτυχία τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Αυτό που διαδραματίζεται μέσα στους εν λόγω χώρους είναι η ελεγχόμενη ενέσιμη χρήση οπιοειδών ή άλλων ουσιών υψηλής επικινδυνότητας σε καθαρό περιβάλλον, όπου παρέχονται ασφαλή για χρήση υλικά (σύριγγες, τάσια, κιτρικό οξύ και απολυμαντικά) κι στο πλευρό των χρηστών είναι νοσηλευτές, κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι.
«Οι πολιτικές μείωσης της βλάβης βασίζονται στην αναγνώριση εκ μέρους της πολιτείας του δικαιώματος κάθε ατόμου να κάνει επιλογές αναφορικά με την υγεία και τη ζωή του, σε αντίθεση με πρακτικές τύπου “υποχρεωτικής θεραπείας”», εξηγεί Στον Kalikantzaros.gr ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας του υπουργείου Υγείας, Σταμάτης Βαρδαρός, και προσθέτει: «Ταυτόχρονα, η λειτουργία τέτοιων χώρων έχει συνδεθεί βιβλιογραφικά με αυξημένο αριθμό εισαγωγών σε μονάδες αποτοξίνωσης και προγράμματα θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της θεραπείας υποκατάστασης από οπιοειδή».
Ο ρόλος των fix rooms εκτείνεται και πέρα από την προστασία της υγείας των χρηστών, μια και συνηγορεί θετικά και στην προστασία της δημόσιας υγείας, στη μείωση του επιπολασμού των μολυσματικών ασθενειών στον πληθυσμό των χρηστών, στην αντιμετώπιση της υπερδοσολογίας αλλά και στον περιορισμό της εγκληματικής πτυχής της χρήσης ναρκωτικών. Και πλέον, μετά την ψήφιση στη Βουλή του νομοσχέδιου «Εκσυγχρονισμός και αναμόρφωση θεσμικού πλαισίου ιδιωτικών κλινικών, σύσταση Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας, σύσταση Εθνικού Ινστιτούτου Νεοπλασιών και λοιπές διατάξεις», η συγκεκριμένη υπηρεσία θα είναι διαθέσιμη και στη χώρα μας.
Σύμφωνα με τον κ. Βαρδαρό, «στόχος της διάταξης που ψηφίστηκε είναι να δώσει τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας Χώρων Ελεγχόμενης Χρήσης από τους εγκεκριμένους φορείς του άρθρου 51 του Ν. 4139/13 (ΚΕΘΕΑ, ΟΚΑΝΑ, ΨΝΑ, ΨΝΘ). Οι Χώροι Εποπτευόμενης Χρήσης προβλέπεται ότι λειτουργούν ύστερα από άδεια που δίνεται με απόφαση του υπουργού Υγείας. Ο σχεδιασμός του υπουργείου περιλαμβάνει τη λειτουργία άμεσα ενός Χώρου Εποπτευόμενης Χρήσης, του οποίου την ευθύνη θα έχει ο ΟΚΑΝΑ και θα βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας, δράση την οποία ο ΟΚΑΝΑ μπορεί να υλοποιήσει άμεσα. Ταυτόχρονα και σταδιακά θα εξεταστεί η λειτουργία τέτοιων χώρων και σε άλλες μεγάλες πόλεις».
Πριν από έξι χρόνια
Ο Κωνσταντίνος Κοκκώλης, ψυχίατρος και αναπληρωτής διευθυντής εφαρμογής προγραμμάτων στον ΟΚΑΝΑ, μας μίλησε για την αξία της λειτουργίας των ΧΕΧ και στην Ελλάδα. Η συνάντησή μας ξεκίνησε από την αίθουσα εποπτευόμενης χρήσης «Οδυσσέας», μια καινοτόμα προσπάθεια του ΟΚΑΝΑ που μπήκε σε εφαρμογή το 2013. Η προσπάθεια, που «έτρεξε» για οκτώ μήνες, δεν ευοδώθηκε κυρίως εξαιτίας της έλλειψης νομοθετικού πλαισίου που να ρυθμίζει τη λειτουργία των ΧΕΧ.
«Τα αποτελέσματα από εκείνη την προσπάθεια ήταν εξαιρετικά», εξήγησε Στον Kalikantzaros.gr ο κ. Κοκκώλης: «Αυτή η υποτυπώδης αίθουσα λειτούργησε για πολλούς μήνες ως ένα απόλυτα ασφαλές περιβάλλον χρήσης. Κανείς δεν αντιλήφθηκε έξω, στην κοινωνία, τη λειτουργία του. Πολλές φορές, μάλιστα, αποσυμφορούσε και την κακή εικόνα αλλά και τη χρήση στην πιάτσα γύρω από το κτίριο του ΟΚΑΝΑ στην Καποδιστρίου αλλά και στην πλατεία Ομονοίας, όπως και στην πλατεία Βάθη.
Aν σκεφτείτε, πάντως, ότι στην Ελλάδα οι χρήστες είναι περίπου 16.000 και το 60% εξ αυτών είναι σε προγράμματα κυρίως μεθαδόνης και ιβουπροφαίνης και λιγότεροι σε εντελώς “στεγνά” προγράμματα, καταλαβαίνετε ότι το υπόλοιπο 40% που αρνείται να μπει σε οποιοδήποτε πρόγραμμα θα έχει μια ευκαιρία στην ασφαλή χρήση, ενώ την ίδια στιγμή θα καταπολεμηθεί η κακή εικόνα στις πιάτσες ».
Τα νούμερα από την περίοδο λειτουργίας του χώρου «Οδυσσέας» είναι ενδεικτικά του θετικού ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι ΧΕΧ. Το 2013, μέσα σε οκτώ μήνες έγιναν 1.629 επισκέψεις για χρήση ενέσιμων ουσιών. Συνολικά 320 χρήστες μπήκαν για πρώτη φορά στον ΟΚΑΝΑ. Σε 136 από τις επισκέψεις αυτές οι χρήστες αξιοποίησαν στη συνέχεια τις ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες του ΟΚΑΝΑ (ζήτησαν, π.χ., την έκδοση βιβλιαρίου υγείας).
Σε 69 περιπτώσεις χρήστες παρακολουθήθηκαν ύστερα από περιστατικό υπερδοσολογίας και παρέμειναν στην αίθουσα μέχρι να αντιμετωπιστεί από γιατρούς η επιπλοκή που αντιμετώπισαν, ενώ σε δέκα περιπτώσεις έγινε ανάνηψη και χορήγηση αντίδοτου έπειτα από overdose που προκλήθηκε από τη χρήση. Επίσης, 159 χρήστες βρέθηκαν θετικοί στον ιό της ηπατίτιδας C και 54 στον ιό του AIDS. «Αυτοί οι άνθρωποι παραπέμφθηκαν στη συνέχεια σε μονάδες υγείας για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημά τους. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, πόσο σημαντικό είναι να έρχονται οι χρήστες σε άμεση επαφή με τις υπηρεσίες του οργανισμού μας», τόνισε ο κ. Κοκκώλης.
Το θετικό της υπόθεσης είναι ότι, όπως όλα δείχνουν, τα fix rooms είναι μέρος μιας συνολικότερης στρατηγικής που έχει χαράξει το υπουργείο Υγείας γύρω από την καταπολέμηση των ναρκωτικών. Οπως μας είπε ο κ. Βαρδαρός: «Η ανάληψη καθηκόντων από τον νέο Εθνικό Συντονιστή για τα Ναρκωτικά ανοίγει τον δρόμο για την εκπόνηση από την Εθνική Επιτροπή για την Αντιμετώπιση των Ναρκωτικών ενός εθνικού σχεδίου δράσης που προφανώς θα περιλαμβάνει και όλες τις δράσεις που το υπουργείο Υγείας έχει δρομολογήσει πανελλαδικά έως τώρα σε συνεργασία με τις περιφέρειες σε όλη τη χώρα.
Οι νέες υπηρεσίες που ήδη έχουν ξεκινήσει ή πρόκειται να δημιουργηθούν το αμέσως προσεχές διάστημα αφορούν τόσο στη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες που έχουν ανάγκη όσο και στη μεγαλύτερη δυνατή συνέργεια φορέων και δομών».
Πρόκειται για υπηρεσίες μείωσης της βλάβης (προσέγγιση χρηστών στον δρόμο με τη βοήθεια και κινητών μονάδων, ΧΕΧ, κέντρα ημέρας και κέντρα βραχείας φιλοξενίας), μονάδες άμεσης πρόσβασης με φαρμακευτική υποστήριξη, μονάδες σωματικής αποτοξίνωσης (Αττική, Κεντρική Μακεδονία, Ηπειρος), μονάδες θεραπείας χωρίς φαρμακευτική υποστήριξη (Πύργος, Χίος, Κέρκυρα), πολυδύναμα κέντρα για ειδικές ομάδες χρηστών (σε όλες τις περιφέρειες), κινητές μονάδες για παρεμβάσεις εκτός αστικού ιστού (σε όλες τις περιφέρειες), δράσεις επανένταξης με στόχευση την ένταξη στην αγορά εργασίας (σε όλες τις περιφέρειες) και πλαίσιο ίδρυσης κοινωνικών συνεταιρισμών από απεξαρτημένους με τη συνέργεια φορέων απεξάρτησης.
Μάλιστα, στην κατεύθυνση αυτή με το νέο πολυνομοσχέδιο ιδρύθηκαν δύο νέοι φορείς αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, ένας στο Γ.Ν. Ιζανόντων «Χατζηκώνστα» αλλά και το πρόγραμμα «Διάπλους» στο Γ.Ν. Κέρκυρας για την κάλυψη τοπικών αναγκών.
*Δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη εφημερίδα ‘Νέα Σελίδα’ στις 24.03.2019
Post a Comment